بهداشت روان در دوران بارداری

بارداری

بهداشت روان یعنی اینکه احساس آرامش و امنیت در درون خود داشته باشیم و از اختلالات و بیماری های روانی و جسمی در دوران بارداری به دور باشیم و بتوانیم آنها را در زندگی خود کنترل کنیم و از لحاظ روان، جسم و روابط اجتماعی سالم باشیم. با توجه به اینکه ریشه ی اکثر بیماری های جسمی ریشه ی روان شناختی دارند داشتن روان سالم در زندگی ما انسان ها خیلی تأثیر گذار بوده و سلامت جسم ما را در رسیدن به بهداشت روان تضمین می کند.

اهمیت بهداشت روان در دوران  بارداری یا حاملگی ؟

دوران بارداری و حاملگی از رخداد های هیجان انگیز و بسیار لذت بخش در زندگی زنان و مادران است و یکی از حساس‌ترين ‌دوره های زندگي‌ یک زن به شمار می رود. دوران بارداری تجربه ی روحي و روانی مهمي است كه سبب ايجاد تغييرات جسمی و رواني زيادي در زن مي‌شود. اهمیت بهداشت روان در این دوران به اندازه ای است كه بسیاری از مشکلات در دوران بزرگسالی از شرایط نامناسب دوران جنینی و كودكی سرچشمه می گیرد و اگر مادر از بهداشت روان کافی برخوردار نباشد می تواند صدمات‌ جبران ناپذیری بر جنین وارد کند که این خود‌‌ مي‌تواند زمينه‌ساز بسياري‌ از اختلالات ‌جسمي‌ و رواني‌ در سال‌ هاي ‌بعدي‌ زندگي‌ فرد باشد.

‌متأسفانه اكثر تحقیقات و آموزش هایی كه‌ تاكنون‌ در زمينه‌ بهداشت‌ دوران‌ بارداري‌ صورت‌ گرفته‌ است، مربوط به‌ حفظ و بالا بردن بهداشت‌ جسمي مادر و جنين‌ بوده و كمتر‌ به‌ اصل‌ بسيار مهم‌ بهداشت‌ روان‌ دوران ‌بارداري‌ توجه‌ شده ‌است. همه ی ما می دانیم که ‌دوران  بارداری یا حاملگي و پس از آن با تغييرات جسمی و روانی بسيار مهمي همراه است كه گاهاً  این حس قشنگ و لذت بخش مادر شدن با تغییرات روحی و روانی ناپایداری همراه است.

تغییرات روحی و روانی در دوران بارداری:

تغییرات روحی و روانی در دوران بارداری را می توان به سه بخش تقسیم کرد که عبارتند از:

 ۱- سه ماهه اول بارداری(قبول مسؤلیت در دوران بارداری)
سه ماهه اول بارداری، بسیار مهم و دارای اهمیت است چون من به عنوان یک مادر باید مسؤلیت بارداری خود را قبول کنم و وظایف مادر شدن را در همان ماه های اول بارداری به صورت مطلوب به انجام برسانم. در تما ماه های دوران بارداری، مادر دوره های از فشار ها و استرس های روانی مخصوص به خود را تجربه خواهد کرد ولی مادر در این سه ماه اول بارداری بیشتر فکر و ذهن مادر درگیر عوارض حاملگی و تهدید سلامت جسمی خود و جنین است، مثلاً آیا جنین از لحاظ جسمی سالم است و مشکلی برای من به وجود نخواهد آورد؟ در اینجاست که مادر به تقویت و افزایش اعتماد به نفس نیاز دارد. زنانی که برای اولین بار باردار شده‌اند، این فشار و استر س ها بیشتر تجربه می کنند و اغلب آنها از بی حوصلگی، بی قراری، خستگی زود رس و نگرانی شکایت دارند تحت فشار هیجانی بیشتری هستند و از سردرد، خستگی زودرس، نگرانی و اضطراب شکایت دارند. بنابراین خیلی مهم است ما به عنوان مادر این فشار ها و استرس ها رو قبول کنیم و بدانیم که چطور با آنها مقابله کنیم.

۲- سه ماهه دوم بارداری(احساس لذت همراه نگرانی)
تقریباً در ماه چهارم جنین حرکت می کند و مادر آن را احساس می کند که تجربه ای بسیار هیجان آور و از همه مهمتر بسیار لذت بخش است که مادر احساس می کند موجود زنده ای در درون او دارد تکان می خورد، به گفته ی بعضی از مادران انگار دارند پرواز می کنند زمانی که جنین تکان می خورد. بعضی وقت ها این احساس لذت بخش و زیبا با فشار های روحی و روانی دوران بارداری قاطی شده و مادران دوره هایی از اضطراب و افسردگی را تجربه می کنند، به دلیل پیشرفت حاملگی و بروز تغییرات هورمونی در این دوره، طبیعی می باشند البته اگر شدت آنها زیاد باشد، باید به متخصص مراجعه کرد.

۳- سه ماهه سوم بارداری(ترس از زایمان)
در این سه ماهه به دلیل رشد جنین و بالا رفتن وزن مادر حرکت مادران کند شده و به سختی می توانند خود را حرکت دهند. از طرف دیگر فکر و ذهن مادر درگیر رسید زمان زایمان است که این خود باعث اضطراب و نگرانی در مادران می گردد که با کاهش خواب در این دوره مخصوصاً در ماه آخر، همراه است. ترس از زایمان کردن و مرگ متداول است و تقریباً اکثر مادران این حس را تجربه می کنند.

در دوران بارداری اغلب زنان نسبت به زايمان، نگهداري فرزند، به دنيا آوردن كودك ناهنجار و از اينكه نتوانند مادر خوبي باشند، ترس دارند. بدون حمايت روحی و روانی خانواده اين ترس ها افزايش مي‌يابد يا اغراق‌آميز شده و منجر به اختلالات روانی از جمله افسرگی و اضطراب مي‌گردند. بنابراين در اين دوران بسیار مهم است که مادر تحت حمایت خانواده قرار گیرد تا از بروز آسیب های روحی و روانی جلوگیری به عمل آید.

از جمله حمایت های خانواده حمایت همسران از مادران باردار در این دوره مهم و حساس است که از مهمترین حمایت ها نیز به شمار می رود.

برخي از وظايف همسران در جهت تأمین بهداشت روان همسر در دوران بارداري:

۱- حفظ آرامش، خونسردی و همدردی با ناراحتي هاي دوران بارداري زن، مانند تهوع ،کمردرد، خستگی زود رس و…
۲- با زن در رفتن به مطب پزشک ، طبق برنامه اي که پزشک تعيين مي کند همراهي کند.
۳-در صورت خسته بودن زن، اصرار به پذيرايي از فاميل و دوستان نکند و به استراحت و آرامش زن توجه کافي نمايد.
۴-با خوشرويي در مورد پيشرفت حاملگي و نوزادي که به دنيا خواهد آمد صحبت کند و سعي نمايد نگراني زن را برطرف کند.
۵-گاهي زن حامله ممکن است يکباره افسرده شود ،حالت هاي روحي زن را در اين گونه مواقع درک نمايد و احساس همدردی خود را نشان دهد.
۶-در هنگام زايمان حتماً سعي کند در کنار همسرش حضور يابد.

۷-حمايت‌، توجه‌ و محبت‌ همسردر تمام‌ دوران‌ بارداري‌ همراه ‌زن‌ باردار باشد.

۸-ایجاد ‌احساس‌ امنيت‌ اقتصادي در ‌ همسر تا از بروز تنش‌ و اضطراب‌ در وي‌ جلوگيري‌ كند.

۹- زن‌ و شوهر ساعاتي‌ از روز در مورد نامگذاري‌ ، شيوه‌هاي‌ تربيتي‌ و تصميماتي‌ كه‌ براي‌ آينده‌ فرزند خود دارند با يكديگر صحبت‌كنند.

۱۰- چند ماه قبل‌ از زمان‌ وضع‌ حمل‌، زن‌ و شوهر به‌ همراه‌ يكديگر براي ‌تهيه‌ وسايل‌ مورد نیاز نوزاد آينده‌، اقدام‌ نمايند.

وضعيت‌ رواني‌ مادر در دوران‌ بارداري‌ تأثير بسيار زيادي‌ در سلامت‌ جسمي‌ و رواني‌ نوزاد دارد. جنين‌ مادراني‌ که سطح‌ بالايي‌ از تنش، اضطراب‌ و آشفتگي‌ را در بارداری تجربه کرده اند به‌ احتمال ‌بالاتري‌ دچار کم وزنی هنگام تولد، نارسي‌ و در سال های بعد ‌اختلال‌ بيش‌ فعالي‌ خواهند شد.

بهتر است زنان در معرض خطر قبل از حامله شدن با پزشک مشورت کنند و در طول بارداری از نظر مشكلات روحی روانی تحت مراقبت قرار گیرند تا براي‌ بارداري‌ و زايمان ‌آمادگي‌ رواني‌ لازم‌ را داشته باشد و نقش‌ مادري‌ خود را با آرامش‌ خاطر انجام‌ ‌دهد.

پيش آگهي اکثر اختلالات روانی در این دوران نسبتاً خوب است و انتظار مي رود که با تشخيص به موقع و درمان فوري و صحيح علايم، سريعاً بهبود يابند ولي در صورت تأخير در درمان، بيماري مقاوم مي شود و زمان طولاني تري را براي درمان نياز خواهد داشت .

اميد است‌ با توجه‌ به‌ نقش بهداشت‌ روان‌ دوران‌ بارداري در سلامت‌ مادر و كودك‌، زمان‌ بارداري‌ دوراني‌ لذت‌ بخش‌ براي‌ زن‌ و شوهر و امن‌ براي‌كودك‌ و همچنین ارتقای بهداشت روان مادران و فرزندان آنها شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *